25 Ιαν

Κώφωση / Βαρηκοϊα

Στην Ελλάδα κάθε χρόνο γεννιούνται 100 νεογνά με μεγάλο βαθμό βαρηκοΐας και ένας μεγαλύτερος αριθμός με μικρότερο βαθμό. Στην έγκαιρη και αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος είναι πολύ σημαντικός ο ρόλος της οικογένειας, που θα αναγνωρίσει έγκαιρα τα συμπτώματα και θα απευθυνθεί αμέσως στον γιατρό.

Η παιδική βαρηκοΐα στατιστικά εμφανίζεται στο 0,9 – 1,7 νεογνό ανά 100.000, ενώ στη χώρα μας αναλογούν 100 νεογνά με μεγάλου βαθμού βαρηκοΐα και ένας μεγαλύτερος αριθμός νεογνών με μικρότερου βαθμού βαρηκοΐα.

Τα τελευταία χρόνια έχει επιτευχθεί εντυπωσιακή πρόοδος στην αντιμετώπιση της παιδικής βαρηκοΐας. Έτσι, προλαμβάνονται αρκετές περιπτώσεις βαρηκοΐας, ενώ άλλες θεραπεύονται αποτελεσματικά με τις νεότερες χειρουργικές επεμβάσεις ή αντιμετωπίζονται με τη χρησιμοποίηση των ειδικών ηλεκτρονικών μηχανημάτων.

Η βάση της επιτυχίας είναι η πρώιμη διάγνωση της παιδικής βαρηκοΐας, στην οποία θεμελιώδη ρόλο παίζει η μητέρα και γενικότερα η οικογένεια, που πρώτες θα αναγνωρίσουν το πρόβλημα και θα οδηγήσουν το παιδί στον ωτορινολαρυγγολόγο.

Βαρηκοΐα ονομάζεται η απώλεια της ακοής. Οφείλεται κατά 50% σε γενετικούς παράγοντες (συγγενής βαρηκοΐα), κατά 25% σε περιβαλλοντικούς (λοιμώξεις, ηχητικοί τραυματισμοί, ωτοτοξικά φάρμακα) ή σε άγνωστους κατά 25%.

Διακρίνονται οι ακόλουθοι τύποι:

  • Βαρηκοΐα αγωγής. Η βλάβη εντοπίζεται στο έξω ή μέσο αφτί. Η πρόγνωση είναι καλή, γιατί η φαρμακευτική αγωγή και οι σύγχρονες χειρουργικές τεχνικές καθιστούν πιθανή την ίαση ή τη βελτίωση.
  • Νευροαισθητήρια βαρηκοΐα. Η βλάβη εντοπίζεται στο έσω αφτί ή στο κοχλιακό νεύρο. Η πρόγνωση δεν είναι τόσο καλή, ωστόσο τα παιδιά μπορούν να ακούσουν με ακουστικά βαρηκοΐας ή κοχλιακά εμφυτεύματα.
  • Βαρηκοΐα μικτού τύπου. Συνυπάρχουν βαρηκοΐα αγωγής και νευροαισθητήρια βαρηκοΐα στο ίδιο αφτί.
  • Μη οργανική (ψυχογενής) βαρηκοΐα. Δεν υπάρχει οργανική βλάβη στο αφτί (υστερική βαρηκοΐα, βαρηκοΐα εκ προσποιήσεως).

Νεογνά (0-4 εβδομάδων)

Η πρώιμη διάγνωση και η αντιμετώπιση της βαρηκοΐας στα νεογνά είναι σημαντική για την ανάπτυξη του παιδιού, γι’ αυτό και ο έλεγχος πρέπει να γίνεται πριν από την έξοδο από το μαιευτήριο και να περιλαμβάνει όλα τα μωρά, καθώς έχει διαπιστωθεί ότι το 50% της συγγενούς βαρηκοΐας αφορά σε νεογνά που δεν έχουν προβλήματα υγείας, ενώ μόνο το 50% αφορά σε εκείνα υψηλού κινδύνου, που νοσηλεύονται στη Μονάδα Προώρων.

Ο έλεγχος γίνεται με τις Ωτοακουστικές Εκπομπές, που είναι μέθοδος μη επεμβατική, εύκολη, γρήγορη αλλά και αντικειμενική. Εφαρμόζεται από το δεύτερο 24ωρο της ζωής και μας εξασφαλίζει σε ποσοστό 99% ότι δεν υπάρχει βαρηκοΐα.

Στο Μαιευτήριο ΜΗΤΕΡΑ ο έλεγχος γίνεται από το 1998 και είναι το πρώτο μαιευτήριο που την εφάρμοσε στον ελληνικό χώρο.

Ο βασικός στόχος είναι να ολοκληρωθεί μέχρι τον 6ο μήνα ο διαγνωστικός έλεγχος και το βρέφος να ωφεληθεί από την αποκατάσταση, η οποία περιλαμβάνει συντηρητικές τεχνικές (ακουστικά βαρηκοΐας) ή χειρουργικές επεμβάσεις στο έξω και μέσο αφτί (με αρκετά καλή πρόγνωση) ή στο έσω αφτί (κοχλιακά εμφυτεύματα, καλή πρόγνωση).

Έτσι, το παιδί μπορεί να αναπτύξει ομιλία και να παρακολουθήσει κανονικό σχολείο.

Βρέφη (4 εβδομάδων-2 ετών)

Η συμβολή των γονέων και των παιδιάτρων είναι καθοριστική.

Συνήθως, οι γονείς ζητούν τη βοήθεια του ωτορινολαρυγγολόγου διότι τα παιδιά παρουσιάζουν καθυστέρηση της ομιλίας.

Τα αίτια μπορεί να είναι είτε τα ίδια με της νεογνικής ηλικίας είτε η επίδραση βλαπτικών παραγόντων μετά τον 1ο μήνα (λοιμώξεις, ωτοτοξικά φάρμακα). Η αντιμετώπιση είναι παρόμοια με της προηγούμενης ηλικίας.

Παιδιά προσχολικής ηλικίας (2 – 5 ετών)

Η κύρια διαφορά των παιδιών αυτών είναι ότι παραπονούνται τα ίδια για την ακοή τους, καθώς συμμετέχουν σε κοινωνικές δραστηριότητες, για τις οποίες η ακοή είναι απαραίτητη.

Η εκκριτική ωτίτιδα (συλλογή υγρού στο μέσο αφτί) είναι το συχνότερο αίτιο σε αυτή την ηλικία, ενώ και τα υπόλοιπα αίτια, που αναφέρθηκαν στις μικρότερες ηλικίες, μπορούν να προκαλέσουν βαρηκοΐα. Η εκκριτική ωτίτιδα είναι πιο επικίνδυνη από τη γνωστή οξεία μέση ωτίτιδα, η οποία «φωνάζει», γιατί το παιδί πονάει, έχει πυρετό, γίνεται αντιληπτή από τους γονείς και αντιμετωπίζεται.

Αντίθετα, στην εκκριτική ωτίτιδα το παιδί δεν πονάει, δεν έχει πυρετό, έχει μόνο βαρηκοΐα, η οποία δεν γίνεται αντιληπτή και μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στο αφτί.

Η αντιμετώπιση της εκκριτικής ωτίτιδας είναι στην αρχή συντηρητική με τη χορήγηση φαρμάκων, όταν όμως το υγρό παραμένει για περισσότερους από 2 – 3 μήνες, είμαστε υποχρεωμένοι να παρέμβουμε χειρουργικά.

Παιδιά σχολικής ηλικίας (5 – 10 ετών)

Ο έλεγχος είναι απαραίτητος σε κάθε παιδί προτού πάει στην πρώτη τάξη του σχολείου. Βέβαια τα παιδιά με προβλήματα ακοής έχουν ήδη διαγνωστεί, ωστόσο είναι καλύτερο να τα ελέγξουμε όλα, παρά να μας διαφύγει έστω και ένα παιδί με βαρηκοΐα.

Ο έλεγχος είναι επίσης απαραίτητος σε κάθε παιδί που εμφανίζει μαθησιακές δυσκολίες. Τα αίτια και η αντιμετώπιση είναι τα ίδια με της προηγούμενης ομάδας.

Παιδιά προεφηβικής ηλικίας (10 – 14 ετών)

Η προεφηβική ηλικία είναι φορτισμένη με σημαντικές αλλαγές στο παιδί. Ο προέφηβος παραπονείται για ασαφή ενοχλήματα από την ακοή, παρά έχει κάποιο πρόβλημα βαρηκοΐας. Ο έλεγχος είναι απαραίτητος σε κάθε παιδί με συμπτώματα από το αφτί.

Τα αίτια ομοιάζουν με των ενηλίκων (λοιμώξεις, έκθεση σε θόρυβο, νευρολογικές και κληρονομικές παθήσεις).

Η αντιμετώπιση παρουσιάζει λιγότερα προβλήματα, καθώς έχουν αναπτυχθεί ο λόγος και η επικοινωνία του παιδιού. Οι μέθοδοι (συντηρητικές και χειρουργικές) είναι όμοιες με των μικρότερων παιδιών.

Πίνακας 1: Νεογνά υψηλού κινδύνου
1. Κληρονομικό ιστορικό βαρηκοΐας.
2. Συγγενείς λοιμώξεις (ερυθρά, τοξοπλάσμωση, κυτταρομεγαλοϊός κ.ά.).
3. Κρανιοπροσωπικές ανωμαλίες.
4. Βάρος γέννησης μικρότερο από 1.500 γρ.
5. Ίκτερος που απαιτεί αφαιμαξομετάγγιση.
6. Μηνιγγίτιδα.
7. Ασφυξία κατά τον τοκετό.

 

Πίνακας 2: Παιδιά 4 εβδομάδων – 2 ετών ύποπτα για βαρηκοΐα
Συνηθισμένοι θόρυβοι (γάβγισμα σκύλου, ρολόι, μουσική) δεν τα αποσπούν από το παιχνίδι.
Δεν στρίβουν το κεφάλι στην κουδουνίστρα ή στο τσαλάκωμα ενός χαρτιού (χωρίς να βλέπουν).
Δεν τα ενθουσιάζουν παιχνίδια που κάνουν θόρυβο.
Δεν αντιδρούν όταν φωνάζουν το όνομά τους από απόσταση 1 – 2 μέτρων.
Δεν προσπαθούν να μιμηθούν τις φωνές που ακούνε.
Δεν εμπλουτίζουν το λεξιλόγιό τους (οι λέξεις μαμά και μπαμπάς δεν είναι αρκετές).

 

Πίνακας 3: Παιδιά 2 – 5 ετών ύποπτα για βαρηκοΐα
Μιλάτε στο παιδί και ρωτάει τι και πώς.
Δεν απαντάει όταν βρίσκεται στο διπλανό δωμάτιο.
Ακούει τηλεόραση σε μεγαλύτερη ένταση από τη συνηθισμένη.

σχετικές αναρτήσεις